MỘT SỰ THAY ĐỔI NHỎ QUANH GỐC
- Sau ba lần thực nghiệm, chúng tôi đã hiểu thêm một điều: tạo được trầm chưa phải là đích đến. Điều khó hơn là làm sao để cây vừa hình thành trầm, vừa duy trì được sức sống trong một thời gian đủ dài.
- Và hành trình ấy đưa chúng tôi trở lại Bình Phước, nơi những bài học đầu tiên từng bắt đầu.
- Lần thực nghiệm thứ tư được thực hiện tại khu vực Tân Tiến, Đồng Phú, Bình Phước, trên 11 cây dó bầu khoảng 15 năm tuổi, chu vi thân từ 70–130 cm.
- Đây là những cây được chúng tôi thực nghiệm tạo trầm cho khách hàng.
- So với những lần đầu, chúng tôi đã thận trọng hơn rất nhiều.
- Không còn đơn thuần là tạo vết thương rồi chờ đợi. Chúng tôi bắt đầu quan tâm đến cách phân bố mạch, khả năng phục hồi của cây, dinh dưỡng, độ ẩm và đặc biệt là những thay đổi diễn ra trong suốt thời gian cây hình thành trầm.
- Một lần cấy tạo với nhiều kinh nghiệm hơn.
- Trước khi thực hiện, khoảng 70% phần đọt và cành nhánh được xử lý.
- Trên mỗi cây, chúng tôi tạo khoảng 18–30 mạch, các mạch cách nhau khoảng 25 cm, bố trí so le hai bên thân.
- Sau khi hoàn thành, từng mạch được bảo vệ cẩn thận bằng bạt ghim.
- Cây cũng được bổ sung dinh dưỡng và vi sinh để hỗ trợ quá trình phục hồi sau khi tạo thương.
- Rồi chúng tôi tiếp tục chờ cây trả lời.
- 4 tháng – những dấu hiệu đầu tiên.
- Sau khoảng 4 tháng, chúng tôi mở một số vị trí để kiểm tra.
- Gần miệng mạch xuất hiện vùng mô bị ảnh hưởng khoảng 2–3 cm. Phía tiếp giáp bắt đầu xuất hiện những vùng gỗ chuyển sang màu nâu đỏ, cùng với nhiều tia dầu phát triển từ khu vực tạo thương.
- Trầm bước đầu hình thành theo dạng tốc, màu nâu đỏ và đã xuất hiện mùi thơm nhẹ.
- Đối với chúng tôi, điều đáng quan tâm không chỉ là việc có trầm hay không.
- Quan trọng hơn là:
- Trầm đang hình thành theo hướng nào? Mô gỗ phản ứng ra sao? Và cây có đủ sức tiếp tục quá trình ấy hay không?
- Những câu hỏi đó khiến chúng tôi tiếp tục theo dõi thay vì vội vàng khai thác.
- 12 tháng – cây bắt đầu phân hóa rõ rệt
- Đến khoảng 12 tháng, sự khác biệt giữa các cây bắt đầu thể hiện.
- Có 2 cây rụng hết lá, cành khô và chết.
- Hai cây có chu vi khoảng 80–90 cm được khai thác. Tổng lượng tốc ghi nhận khoảng 12 kg, trong đó một số vị trí đã xuất hiện phần dầu trầm.
- Kết quả ấy khiến chúng tôi nhận ra thêm một vấn đề:
- Cùng một phương pháp tạo trầm nhưng sức khỏe và phản ứng của từng cây không hoàn toàn giống nhau.
- Tuổi cây, kích thước thân, bộ rễ, nước, đất và điều kiện chăm sóc đều có thể làm thay đổi kết quả.
- Vì vậy, chúng tôi tiếp tục giữ lại những cây còn khỏe để theo dõi dài hơn.
- Rồi một việc ngoài dự kiến xảy ra:
- Khoảng tháng thứ 15, khu vực vườn có sự thay đổi mặt bằng.
- Chủ vườn tiến hành san lấp và nâng nền đất quanh gốc cây lên khoảng 40 cm.
- Ban đầu, đây có vẻ chỉ là một thay đổi bình thường của khu vườn.
- Nhưng chỉ khoảng 2 tháng sau, chúng tôi ghi nhận thêm 3 cây chết.
- Đây là một chi tiết khiến chúng tôi đặc biệt chú ý.
- Bởi cây dó trước đó vẫn đang sinh trưởng, nhưng khi môi trường quanh vùng rễ thay đổi, sức khỏe cây cũng thay đổi theo.
- Từ đây, chúng tôi bắt đầu nhìn xuống bộ rễ nhiều hơn thay vì chỉ nhìn vào những mạch trầm trên thân.
- Một cây dó có thể cao hàng chục mét.
- Nhưng sự sống của nó lại bắt đầu từ phần nằm sâu dưới đất mà mắt thường không nhìn thấy.
- Và nếu vùng rễ bị thay đổi về độ thoáng khí, độ ẩm hay cấu trúc đất, toàn bộ quá trình sinh trưởng và hình thành trầm phía trên thân cũng có thể bị ảnh hưởng.
- Đây trở thành một bài học rất quan trọng cho những lần thực nghiệm sau.
- 18 tháng – mẫu trầm bắt đầu cho thấy sự khác biệt
- Đến khoảng 18 tháng, chúng tôi lựa chọn kiểm tra 4 mạch trên một nhánh có chu vi khoảng 40 cm.
- Sau khi xử lý, lượng trầm tốc thu được khoảng 1,2 kg.
- Nhưng điều khiến chúng tôi quan tâm hơn khối lượng chính là đặc điểm của mẫu.
- Phần trầm bắt đầu có độ sánh rõ hơn.
- Màu dầu chuyển đậm, chủ yếu là đỏ, xen một lượng nhỏ phần dầu sẫm màu.
- Khi còn tươi, mẫu có mùi thơm ngọt, gợi vị mật và trái cây.
- Một số phần có tỷ trọng cao và ghi nhận hiện tượng chìm trong nước.
- Đây là một bước tiến đáng chú ý so với những mẫu đầu tiên của hành trình nghiên cứu.
- Bởi càng để cây duy trì quá trình tạo trầm lâu hơn, chúng tôi càng thấy rõ rằng thời gian không chỉ làm thay đổi lượng trầm, mà còn làm thay đổi cấu trúc, màu dầu và đặc tính hương của mẫu.
- 24 tháng – những cây còn lại được khách hàng khai thác
- Đến khoảng 24 tháng, những cây có chu vi khoảng 90–110 cm được khách hàng tự khai thác.
- Theo nhật ký thực nghiệm, mức thanh lý tại thời điểm đó khoảng 10 triệu đồng/cây.
- Đến đây, lần thực nghiệm thứ tư chính thức khép lại.
- Nhưng thứ chúng tôi mang về không chỉ là những mẫu trầm.
- Đó còn là một lượng dữ liệu thực tế ngày càng lớn.
- Một khu vườn đã dạy chúng tôi nhìn xuống dưới mặt đất
- Nền đất tại khu vực này chủ yếu là đất đỏ bazan, có lẫn sỏi, nhưng khu vườn duy trì độ ẩm tương đối thường xuyên.
- Trong đất có nhiều giun.
- Những cây khỏe có lá xanh đậm, tán lá dày và liên tục phát triển đọt non.
- Những dấu hiệu ấy càng củng cố một nhận định mà chúng tôi đã bắt đầu hình thành từ các lần thực nghiệm trước:
- Muốn nghiên cứu quá trình tạo trầm, không thể chỉ nghiên cứu phần trầm. Phải nghiên cứu cả cây:
- Phải nhìn vào thân cây.
- Phải nhìn vào lá.
- Phải nhìn vào nước.
- Phải nhìn vào đất.
- Và quan trọng hơn, phải nhìn vào bộ rễ và môi trường sống của cây trong suốt thời gian tạo trầm.
- Qua từng lần thử nghiệm, suy nghĩ của chúng tôi cũng dần thay đổi.
- Ban đầu, chúng tôi đi tìm câu trả lời cho câu hỏi:
- “Làm thế nào để cây tạo ra trầm?”
- Nhưng càng đi sâu, câu hỏi lại trở thành:
- “Làm thế nào để cây vẫn khỏe mạnh trong khi trầm tiếp tục hình thành và tích lũy theo thời gian?”
- Đó là hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau.
- Và chính sự khác biệt ấy đã mở ra một hướng nghiên cứu mới cho hành trình của chúng tôi.
- Lần thực nghiệm thứ tư không chỉ cho chúng tôi thêm những mẫu trầm.
- Nó khiến chúng tôi hiểu rằng muốn đi xa với cây dó bầu, phải bắt đầu từ sự sống của chính cái cây.
- Những số liệu trong bài được ghi nhận từ nhật ký thực nghiệm thực tế của quá trình nghiên cứu.
HỢP TÁC XÃ TRẦM HƯƠNG AN NHIÊN PHƯỚC SƠN
